Новости

• ӨРҰ Мажілісте сараптамалық кездесуге қатысты

  Астана. 15 сәуірде Мажілісте «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ойын бизнесі, лотереялар және лотереялық қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын талқылау жөніндегі сараптамалық кездесу өтті. Қазіргі уақытта аталған құжат Мажілісте қаралуда. Дискуссияға депутаттар, мемлекеттік органдардың өкілдері, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының өкілдері, сондай-ақ ойын бизнесінің өкілдері қатысты.

   

   

  Қазақстан букмекерлерінің өздігімен реттейтін ұйымының (ӨРҰ) президенті Рауан Кенжалиннің айтуынша, заңсыз ойын бизнесімен күрестегі негізгі қауіп офшорлық операторлар болып табылады, олардың қызметі ұлттық заңнама арқылы реттелмейді. Бұл соңында шексіз қаржылық операцияларға, агрессивті жарнамаға және жас мөлшеріне немесе басқа да шектеулердің болмауына алып келеді.

   

  «Бағалаулар бойынша заңсыз индустрияның көлемі жылына 1 триллион теңгеден асады, бұл мәселенің ауқымдылығын көрсетеді. Әлемдегі бірде-бір ел бұл мәселені шеше алмады. Бірақ реттеудің сәтті тәжірибелері кешенді тәсілдің тиімді екенін көрсетеді. Бүгінгі күні күрестің белсенді әдістері заңсыз интернет-ресурстарды және ақшалай транзакцияларды бұғаттау болып табылады. Ал пассивті әдістер – заңнаманы заңдастыру және либерализациялау», – деді ол.

   

  Сонымен қатар, ӨРҰ заңсыз ойын бизнесімен күресті жақсарту бойынша бірқатар шаралар ұсынды.

  «Біз қара тізімнің орнына ақ тізім жүйесін ұсынамыз. Қазіргі уақытта ойын бизнесінің жұмысы туралы заң жобасындағы өзгерістер шетелдік операторларға қатысты тиімсіз. Атап айтқанда, заңсыз ұйымдастырушылар анықталғаннан кейін оларды бұғаттауды қарастыратын қара тізім жүйесі. Бұл жүйенің бірнеше кемшілігі бар. Біріншіден, реактивті сипаты, яғни жүйе бұзушылықтан кейін әрекет етеді. Екіншіден, сот арқылы мойындаудағы бюрократия, бұл көп уақытты алады. Оның орнына біз белсенді бақылауды қамтамасыз ететін ақ тізім жүйесін енгізуді ұсынамыз. Оған тек лицензияланған ұйымдарды қосу қажет. Бұл төлем ұйымдары үшін операцияларды тексеруді жеңілдетіп, жағдайды жақсартады», – деп түсіндірді Рауан Кенжалин.

  Ол сондай-ақ ақ тізімді енгізу ешқандай шығынды талап етпейтінін, себебі лицензиялары бар ойын бизнесінің субъектілері реестрі қазірдің өзінде бар екенін қосты.

   

  «Біз сондай-ақ төлемдерді манипуляциялауға қарсы күресті күшейтуді ұсынамыз. Капиталды заңсыз шетелге шығару бойынша күрес аясында біз төлемдердің нақты мақсатын жасыру үшін оларды манипуляциялау мәселелерін анықтадық. Қолданыстағы ақшаны жылыстатуға қарсы жүйелер жалған кодтарды, яғни MCC (сатушы санатының коды) пайдалану қаупін толық жоя алмайды. Мысалы, интернет-казинолар арқылы заңсыз қызметтен алынған қаражаттар басқа кодтармен немесе, қарапайым тілмен айтқанда, төлемнің басқа мақсаттарымен банктік шоттарға түсуі мүмкін», – деп түсіндірді ассоциация басшысы.

   

   

  Рауан Кенжалин банктер мен төлем ұйымдарын осындай төлемдермен күресу үшін тиімді шаралар енгізуді заңнамалық тұрғыда міндеттеуді ұсынды.

  «Осы талаптарды бұзғаны үшін әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікті белгілеу де маңызды, бұл олардың қатаң орындалуын қамтамасыз етеді. Біз төлемдерді реттеу үшін ақ тізім жүйесін енгізу және төлемдерді манипуляциялауға қарсы шараларды заңнамалық тұрғыда белгілеу заңсыз ойын бизнесімен күрестегі ең тиімді шаралардың бірі болатынына сенімдіміз. Бұл заңсыз құмар ойындар мәселелерін шешіп қана қоймай, ақшаны жылыстату және терроризмді қаржыландыру мәселелеріне де кешенді түрде қарауға көмектеседі», – деп атап өтті ол.

   

  Сарапшы сондай-ақ құмар ойындарға қатысу үшін жас шектеуін 21 жасқа дейін белгілеу керек деп санайды.

  «Біз құмар ойындар туралы заң жобасындағы өзгерістерді қайта қарауды ұсынамыз, өйткені біздің ойымызша, олар лудомания мәселесін ушықтырады. Құжатта құмар ойындарға қатысу жасын 21 жастан 25 жасқа дейін арттыру көзделген. Бұл бастаманың мақсаты асыл. Алайда құқықтық аспектілерге назар аудару қажет. Азаматтық-құқықтық кодекске сәйкес, 18 жастан бастап азаматтар толық әрекет қабілеттілігіне ие болады, сондықтан құмар ойындар мен парилерді жалпы ережеден шығару қазақстандықтардың конституциялық құқықтарын бұзуы мүмкін», – деп санайды ол.

   

  Ассоциация басшысы бүгінгі күні темекі мен алкогольді сатып алу, сондай-ақ лотереяларға қатысу үшін 21 жас шектеуі белгіленгенін атап өтті.

  «Сондықтан құмар ойындар мен парилерге де осындай шектеулерді қолдану ақылға қонымды болып көрінеді, бұл жастық саясатқа бірыңғай көзқарасты қамтамасыз етеді. Статистика бойынша Қазақстанда 20-дан 25 жасқа дейінгі адамдар саны 1,1 миллионнан асады. Легалды ойын бизнесіне қолжетімділікті шектеу заңсыз онлайн платформаларда белсенділіктің артуына әкелуі мүмкін, осылайша мемлекет тарапынан жастардың қорғалуын азайтады. Сондықтан біз бұл бастаманы қайта қарауға және жас шектеуін 21 жаста сақтау қажеттігін ұсынамыз», – деді ол.

   

  Рауан Кенжалин заң жобасының тағы бір нормасына – қарыздар тізіміне енгізілген адамдарға құмар ойындарға қатысуға тыйым салуға тоқталды.

  «Біз ұсынылған түзетуді мұқият бағалау қажет деп санаймыз. Реестрде үшінші тұлғалар алдында да қарыздары бар адамдардың әртүрлі түрлері қамтылғанын атап өту керек. Бұл шектеуге жататын адамдардың ауқымын кеңейтеді және бастама жасаушылардың бастапқы мақсатын артта қалдыруы мүмкін. Сондай-ақ Конституцияға сәйкес, құқықтар мен бостандықтарды шектеу мақсаттар мен мүдделерге сай болуы керек. Бірақ бұл норма, біздің ойымызша, пропорционалдықты бұзатын, өйткені қарыздар тізіміне енгізілген адамдардың негізгі құқықтарына әсер етеді», – деп нақтылады ассоциация басшысы.

   

   

  Сонымен қатар, оның айтуынша, бұл түзетуді жүзеге асыруда да проблема бар.

  «Қарыздар тізімі сот орындаушылары арқылы нақты уақыт режимінде жаңартылып отырады. Бұл ойын бизнесі субъектілерінен деректерді қолмен тексеру үшін айтарлықтай күш пен уақытты талап етеді. Нәтижесінде қателіктер жіберу және шектеу тізіміне заңсыз қосу ықтималдығы артады. Осыны ескере отырып, бұл түзетуді оның практикалық емес екендігі және саланың ықтимал теріс салдарлары үшін қабылдамауды ұсынамыз», – деп мәлімдеді ол.

   

  Рауан Кенжалин сондай-ақ қаржы құрылымдарының өз клиенттері туралы ақпаратты ашу міндеттемелерін белгілеуге қатысты норманы атап өтті.

  «Сонымен қатар, Салық кодексіне сәйкес, банктер салық органдарына құмар ойын бизнесіне қатысушылардың шоттарындағы ақша қалдықтары мен қозғалысы туралы мәліметтерді ұсынуға міндетті, бұл камеральды бақылау жүргізу барысында жүзеге асырылады. Біз бұл жұмысты қатаң заңды негізде жүргізу керек деп санаймыз. Осыған байланысты, салық органдары тарапынан камеральды бақылау шеңберінде ғана құмар ойын бизнесі субъектілері туралы ақпаратты ашуды шектейтін тиісті түзетулерді Салық кодексіне енгізуді қарастыруды ұсынамыз», – деп қорытындылады ассоциация басшысы.

  

  Заң жобасын талқылау барысында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ойын бизнесі, лотереялар және лотереялық қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ұсыныс авторлары Ставкаларды есепке алу орталығын (ЦУС) ұйымдастыру ниеттерін білдірді.

   

  Қазақстанның Букмекерлердің өзін-өзі реттейтін ұйымының президенті Рауан Кенжалиннің пікірінше, мұндай ұсыныс елеулі алаңдаушылық тудырады, өйткені ЦУС қаржы мониторингі агенттігі, салық органы және Туризм және спорт министрлігі сияқты мемлекеттік органдардың құзыретіне кіретін функцияларды орындайтын болады. Сонымен қатар, Кенжалин жауапты ойын саласындағы негізгі қатысушылар – бұл мемлекеттік органдар, ойын бизнесі субъектілері және ойыншылар екенін атап өтті, сондықтан ЦУС түріндегі үшінші тарапты енгізу негізсіз.

   

  Кенжалин сондай-ақ ЦУС-тың ставкалардан спортты қолдау үшін комиссиялар ұстау функциясының мақсатқа сай еместігін көрсетті, өйткені букмекерлер қазірдің өзінде салық төлеп, спорттық және қоғамдық бастамаларды тікелей қолдау арқылы әлеуметтік дамуға айтарлықтай ықпал етеді.

   

  «Атамекен» ҰКП басқарма төрағасының орынбасары Тимур Жаркенов та алаңдаушылық білдіріп, РОП операторының мысалында Қазақстанның бірыңғай операторды құру тәжірибесінің теріс екенін атап өтті. Жаркенов нарықта бірыңғай операторларды енгізуге қарсы ұстанымды қолдап, мұндай тәжірибе салауатты бәсекелестіктің дамуына кедергі келтіретінін және бизнес ортасына теріс әсер етуі мүмкін екенін атап өтті.

   

   

  15.04.2024